UN Women is een organisatie van de Verenigde Naties die zich inzet voor de gelijkheid van sekse en het bestrijden van geweld tegen vrouwen. Een regelmatig voorkomende vorm van geweld tegen vrouwen is huiselijk geweld. Deze vorm van geweld brengt niet alleen gevolgen met zich mee voor vrouwen zelf, maar ook voor hun gezin en de mensen om hen heen. Zowel op nationaal als internationaal niveau zijn er wettelijke regels ter bestrijding van huiselijk geweld. De handhaving van deze regels blijkt echter problematisch. UN Women heeft daarom een plan opgesteld om ervoor te zorgen dat alle vrouwen en meisjes een leven kunnen leven zonder enige vorm van geweld.   

Op de Wereldconferentie inzake de rechten van de mens in 1993 werd geweld tegen vrouwen erkent als een schending van de mensenrechten. In datzelfde jaar bood de Verklaring inzake de uitbanning van geweld tegen vrouwen een rechtskader voor nationale en internationale actie tegen dit probleem. Echter, hebben vandaag de dag nog steeds meer dan één op de drie vrouwen wereldwijd te maken gehad met fysiek of seksueel geweld.[1]

Huiselijk geweld is een bijzondere vorm van geweld tegen vrouwen, meestal door een intieme partner. Meer dan 155 landen hebben wetgeving aangenomen omtrent huiselijk geweld. Volgens UN Women worden deze wettelijke regels onvoldoende gehandhaafd. Huiselijk geweld en seksueel misbruik zijn meestal verborgen.[2] De gewelddadige relatie vindt binnen de muren van het huis plaats, en wordt vaak niet opgemerkt door de buitenwereld. Dit heeft als gevolg dat handhaving van deze vorm van geweld ingewikkeld is, gezien de bewijslast moeilijk en vaak onmogelijk is en het geweld soms zelfs niet wordt gesignaleerd. Vaak durven slachtoffers geen aangifte te doen of gaan zij ervanuit dat politie en justitie daar geen gevolg aan zullen geven.[3] Dit maakt het bestrijden van huiselijk geweld zeer complex. 

Als gevolg van de COVID-19 pandemie is huiselijk geweld tegen vrouwen flink gestegen. Het aantal oproepen voor hulplijnen is in sommige landen vervijfvoudigd.[4] De coronamaatregelen zorgen voor een beperkte bewegingsvrijheid op veel plaatsen. Winkels zijn gesloten, mensen werken thuis en in sommige landen geldt er een avondklok. De plaatsen waar vrouwen zich voorheen veilig voelden zijn onbereikbaar geworden, en de vrouwen zitten opgesloten in hun huis met een misbruiker. Dit wordt door Un Women aangeduid als The Shadow Pandemic.[5] UN Women is van mening dat mensen op een juiste manier moeten worden voorgelicht over huiselijk geweld en de stappen die we kunnen nemen om het te voorkomen of te stoppen.

Er zijn veel protestacties en campagnes tegen (huiselijk) geweld tegen vrouwen. In juli 2020[6] gingen Turkse vrouwen de straat op om de Istanbul Conventie te behouden. Dit is een belangrijk Europees Verdrag dat landen ertoe dwingt om geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld actief aan te pakken. Turkije wilde uit deze Conventie stappen, omdat het Verdrag de Turkse familiestructuur, waarin de vader de baas is in het gezin, heeft verwoest. In 2019 kwamen er 474 vrouwen om het leven door huiselijk geweld in Turkije. Het was een indrukwekkend protest, omdat veel van de vrouwen tijdens de betoging foto’s omhoog hieldenomhooghielden van deze vermoorde vrouwen. Gulsum Kav, die de demonstratie organiseerde, vertelde dat de Istanbul Conventie de levens van vele vrouwen in Turkije redt. Daarnaast, legt zij uit dat we moeten laten zien dat door de Conventie uit te stappen, de regering laat zien dat zij het gedrag van de daders niet veroordelen. 

Ook in Nederland stond men stil bij huiselijk geweld tegen vrouwen, door middeldoormiddel van de actie ‘Orange the World’. Op 25 november hesen meer dan 200 gemeenten[7] de speciale oranje vlag of kleurden zij gebouwen oranje om aandacht te vragen voor geweld tegen vrouwen. Zeker in een tijd als deze, de coronacrisis, hebben we de aandacht voor dit probleem hard nodig.

UN Women heeft verschillende oplossingen[8] om geweld tegen vrouwen te voorkomen, dan wel te bestrijden. Eén van die oplossingen is het aanbieden van wat UN Women noemt ‘essentiële diensten.’ Dit is een reeks basisdiensten die inspeelt op de onmiddellijke behoeften van vrouwen en meisjes die het slachtoffer zijn of zijn geweest van geweld. Dergelijke diensten omvatten gezondheidszorg, politie en justitie en sociale diensten. Daarnaast, richt UN Women zich als onderdeel van haar preventiestrategie op vroegtijdig onderwijs, respectvolle relaties tussen man en vrouw en het werken met mannen en jongens met name in de media, de sportindustrie en de arbeidswereld. Een voorbeeld van het educatieve aspect is ‘Voices Against Violence’. Dit is een curriculum ontworpen door UN Women in samenwerking met de ‘World Association of Girl Guides and Girl Scouts’ voor mensen in de leeftijd van 5 tot 25 jaar. Het programma omvat middelen om jongeren de onderliggende oorzaken van geweld in hun gemeenschap te doen begrijpen, en voorlichtingen over hoe de jongeren geweld tegen vrouwen kunnen voorkomen. 

Het doel van UN Women is duidelijk: het voorkomen van huiselijk geweld tegen vrouwen. De bovengenoemde oplossingen maken onderdeel uit van een groot plan aan de hand waarvan UN Women haar doelstellingen hoopt te bewerkstelligen. Aan de ene kant het bieden van hulp aan de slachtoffers van (huiselijk) geweld. Aan de andere kant de preventie waarbij de structurele oorzaken, het risico en beschermende factoren moeten worden aangepakt om geweld tegen vrouwen en meisjes volledig uit te bannen. 

Door Isabel Godwaldt 


[1] World Health Organization, Department of Reproductive Health and Research, London School of Hygiene and Tropical Medicine, South African Medical Research Council (2013). Global and regional estimates of violence against women: prevalence and health effects of intimate partner violence and non-partner sexual violence, p.2. For individual country information, see UN Women Global Database on Violence against Women.

[2] Prevalentiemonitor Huiselijk Geweld en Seksueel Geweld 220 (PHGSG 2020). Auteurs: M. Akkermans, W. Gielen, R. Kloosterman, E. Moons, C. Reep, M. Wingen, december 2020 (Deze publiatie is een gezamenlijke uitgave van het WODC en het CBS). 

[3] United Nations Economic and Social Affairs (2015). The World’s Women 2015, Trends and Statistics, p. 159

[4] UN Women (2020). Intensification of efforts to eliminate all forms of violence against women: Report of the Secretary-General (2020), p. 4.

[5] ‘The Shadow Pandemic: Domestic violence in the wake of COVID-19’, UN Women YouTube, 27 mei 2020.

[6] Nazar, M. (2020, 30 juli). Turkse vrouwen straat op voor behoud Istanbul Conventie, ‘verdrag redt levens’. Geraadpleegd van https://nos.nl/artikel/2342465-turkse-vrouwen-straat-op-voor-behoud-istanbul-conventie-verdrag-redt-levens.html

[7] Orange the World, (2020, 24 november). Meer dan 200 gemeenten in actie tegen geweld tegen vrouwen. Geraadpleegd van https://www.orangetheworld.nl/2020/11/24/meer-dan-200-gemeenten-in-actie-tegen-geweld-tegen-vrouwen/

[8] UN Women, (z.d.). Ending violence against women: our solutions. Geraadpleegd van https://www.unwomen.org/en/what-we-do/ending-violence-against-women/services-for-all-women